• 31 Οκτωβρίου 2025

Γράφει η Corinna Robinson

31 Οκτωβρίου 2025

Το συνέδριο του Orthodox Observer γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και τη θεολογία ξεκίνησε το βράδυ της Πέμπτης, στο Πολιτιστικό Κέντρο Μαλιώτη (Maliotis Cultural Center) στο Μπρούκλαϊν (Brookline) της Μασαχουσέτης, θέτοντας κιόλας από τον τίτλο του ένα προκλητικό ερώτημα: «Υπάρχει σημείο συνάντησης μεταξύ του θείου και του ψηφιακού κόσμου;».

Με εισηγήσεις θεολόγων, κληρικών, καθώς και μηχανικών, κατά την πρώτη ημέρα της διοργάνωσης διερευνήθηκε το πώς μπορεί η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη να καθοδηγήσει τους πιστούς και ευρύτερα την κοινωνία, απέναντι στις προκλήσεις που θέτει η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ).

Στην εναρκτήρια τοποθέτησή του, ο διευθυντής Επικοινωνίας της Αρχιεπισκοπής Αμερικής, δρ Στράτος Σαφιολέας, σχολίασε ότι κάτι που άλλοτε αντιμετωπιζόταν ως καινοτομία «έχει πλέον μετατραπεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης».

«Τα ερωτήματα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη εκτείνονται πολύ πιο πέρα από την τεχνολογία» τόνισε ο δρ Σαφιολέας. «Αγγίζουν κοινωνικά, οικονομικά και ηθικά ζητήματα και ίσως το σημαντικότερο, θέτουν υπαρξιακά ερωτήματα».

Οι θεολόγοι, πρόσθεσε, είναι «ιδιαιτέρως κατάλληλοι να μιλήσουν με βάθος και σοφία για τα ζητήματα αυτά».

Την άποψη ότι η Εκκλησία καλείται να αναλάβει ηθική καθοδήγηση, επανέλαβε και ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος. «Το ερώτημα του πού και πώς συναντώνται ο θείος και το ψηφιακός κόσμος είναι κατεπείγον» δήλωσε χαρακτηριστικά. «Και η Εκκλησία δεν μπορεί να το αποφεύγει».

«Η πιθανότητα να αναπτυχθεί ένα “τεχνολογικό τσουνάμι” αρκεί από μόνη της για να μας κινητοποιήσει· το οφείλουμε στους πιστούς μας» κατέληξε ο Αρχιεπίσκοπος.

Ο κ. Γιάννης Παπακωνσταντίνου, διακεκριμένος μηχανικός της Silicon Valley, εκφώνησε την πρώτη από τις δύο κεντρικές ομιλίες. Παρουσίασε την πίστη ως οδηγό για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της τεχνητής νοημοσύνης, χαρακτηρίζοντας την καθοδηγητική παρέμβαση της Εκκλησίας ταυτόχρονα «ευκαιρία και καθήκον».

Στην τοποθέτησή του αναφέρθηκε σε διαδεδομένες ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην οικονομία, τη μηχανική συνείδηση και την ανθρώπινη πίστη στον Θεό. Παρότι διατύπωσε μια σχετικά αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον της ανθρωπότητας απέναντι στην ΤΚ, κάλεσε ταυτόχρονα το ακροατήριο «να ανησυχεί και να προετοιμάζεται».

Οι δρ Τέιλορ Νάτερ (Taylor Nutter) και δρ Μαρκ Γκρέιβς (Mark Graves) παρουσίασαν την πρώτη στρογγυλή τράπεζατου συνεδρίου, που είχε ως τίτλο «Θεολογικές απαντήσεις στις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης». Τη συζήτηση συντόνισε η δρ Κλερ Κόεν (Claire Koen) του Orthodox Observer.

Ο δρ Νάτερ αμφισβήτησε την υποτιθέμενη ηθική ουδετερότητα των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, περιγράφοντάς τα ως «ενσάρκωση της δομικής αδικίας που χαρακτηρίζει τον φιλελεύθερο καπιταλισμό ως φυλετικοποιημένο καθεστώς συσσώρευσης».

Παραπέμποντας στην προσευχή της Θεοτόκου, στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο, σημείωσε: «Ως μαθητές ενός Θεού που “τους πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλεν κενούς”, το να πράττουμε το θέλημα του Κυρίου σημαίνει να αντιστεκόμαστε στις δομικές συνέπειες που καθορίζουν τη σύγχρονη τεχνητή νοημοσύνη».

Στην εισήγησή του που είχε τίτλο «Συμπονετική τεχνητή νοημοσύνη και θετικές προοπτικές για το ανθρώπινο μέλλον», ο δρ Γκρέιβς υποστήριξε ότι η ΤΝ μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη στον τομέα της υγείας, εφόσον «μια θεωρητική κατανόηση της συμπόνιας και η επεξεργασία σύνθετων, ευαίσθητων καταστάσεων μπορούν να αξιοποιηθούν για τη διαμόρφωση ενός μοντέλου συμπόνιας».

Τόνισε, τέλος, ότι ενώ από τη μια, η Εκκλησία μπορεί να συμβάλει στη χάραξη ενός ανθρωποκεντρικού προσανατολισμού της τεχνητής νοημοσύνης, οφείλει από την άλλη να επαγρυπνεί απέναντι σε τεχνολογίες που εντείνουν την ανθρώπινη οδύνη.

Ο δρ Μαρκ Γκρέιβς απευθύνθηκε στους συνέδρους. «Οι καλές προθέσεις δεν αρκούν» προειδοποίησε.

Μέλη του ακροατηρίου εξέφρασαν ιδιαίτερη ανησυχία για τις στρατιωτικές εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης — ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει ήδη διεθνή προβληματισμό. Η συζήτηση ανέδειξε γενικότερα την κατεπείγουσα φύση, την πολυπλοκότητα και την ηθική επιταγή της παρουσίας της Εκκλησίας στον χώρο της τεχνολογίας.

Η κεντρική ομιλία του κ. Μάικλ Κράτσιος (Michael Kratsios), διευθυντής του Γραφείου Επιστημονικής και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου. Φωτογραφία: Δημήτρης Πανάγος
Η κεντρική ομιλία του κ. Μάικλ Κράτσιος (Michael Kratsios), διευθυντής του Γραφείου Επιστημονικής και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου. Φωτογραφία: Δημήτρης Πανάγος

Το συνέδριο συνεχίστηκε και την επόμενη μέρα με την κεντρική ομιλία του κ. Μάικλ Κράτσιος (Michael Kratsios), διευθυντή του Γραφείου Επιστημονικής και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, καθώς και με δύο θεματικές συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης:

«Χριστιανική προσωπικότητα και τεχνητή νοημοσύνη», με τον π. Ιωάννη Χρυσαυγή (John Chryssavgis), τη δρ Γκέιλ Βολοσάκ (Gayle Woloschak) και τον δρ Αριστοτέλη Παπανικολάου (Aristotle Papanikolaou).

«Πολιτισμικές επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης», με τη δρ Ίβ Τιμπς (Eve Tibbs), τη δρ Σάρα Ρικκάρντι-Σβαρτς (Sarah Riccardi-Swartz) και τη δρ Έμιλι Σπρατ (Emily Spratt).