Ένα διεθνές συνέδριο αφιερωμένο στη ζωή και την παρακαταθήκη του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου πραγματοποιήθηκε στο Ελληνικό Κολλέγιο–Θεολογική Σχολή Τιμίου Σταυρού (Hellenic College–Holy Cross School of Theology), στο Μπρούκλαϊν της Μασαχουσέτης, από τις 2 έως τις 4 Μαρτίου 2026. Το συνέδριο, που διοργανώθηκε από το Οικουμενικό Ινστιτούτο Huffington και το Ινστιτούτο Ιεραποστολής του Ορθόδοξου Χριστιανισμού της ίδιας σχολής, συγκέντρωσε λόγιους, Ιεράρχες και ιεραποστόλους από διάφορα μέρη του κόσμου και ανέδειξε την προσωπικότητα ενός ανθρώπου με υψηλό πνευματικό ανάστημα, αλλά και βαθιά προσωπική ταπείνωση.
Η έναρξη του συνεδρίου έγινε με τον Εσπερινό στο παρεκκλήσιο της Θεολογικής Σχολής Τιμίου Σταυρού, ενώ στη συνέχεια ακολούθησε δεξίωση στο Maliotis Cultural Center. Κατά την εναρκτήρια συνεδρία, χαιρετισμό απηύθυνε ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος, ενώ την κεντρική ομιλία εκφώνησε ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Ιωάννης, ανοίγοντας έναν τριήμερο κύκλο συζητήσεων και προβληματισμού γύρω από τη ζωή και την παρακαταθήκη του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου.
Το πρωί της 3ης Μαρτίου οι εργασίες του συνεδρίου επικεντρώθηκαν στον αρχιερατικό και ποιμαντικό ρόλο του Αναστασίου. Ο Αρχιεπίσκοπος πρώην Αμερικής κ. Δημήτριος ανακάλεσε στη μνήμη του οκτώ δεκαετίες φιλίας μαζί του, θυμίζοντας πώς ο νεαρός τότε Αναστάσιος είχε συγκινηθεί από την προσευχή του Χριστού που έκανε λόγο για την ενότητα των πιστών, στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (Ιω. ιζ΄): «Μου είχε πει: “Τώρα μπορώ να δω ποιος είναι ο προορισμός της ζωής μου: να εργαστώ για την προώθηση της ενότητας μεταξύ των πιστών» ανέφερε χαρακτηριστικά ο Αρχιεπίσκοπος κ. Δημήτριος.
Στη συνέχεια, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ελντορέτ και Βορείου Κένυας κ. Νεόφυτος μίλησε για τη διακονία του Αναστασίου ως Αρχιεπισκόπου Κένυας, Ουγκάντας και Τανζανίας. Όπως τόνισε, ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος πίστευε ότι «η Εκκλησία χρειαζόταν να γίνει τοπική: αφρικανική στην έκφρασή της, Ορθόδοξη στην πίστη».
«Το όραμά του ενθάρρυνε τη χρήση των τοπικών γλωσσών στη λατρεία, την ανάδειξη του γηγενούς κλήρου και των επισκόπων, καθώς και την αυθεντική έκφραση των αφρικανικών πολιτισμικών στοιχείων μέσα στη συνέχεια της αποστολικής παράδοσης» σημείωσε ο Μητροπολίτης κ. Νεόφυτος. «Μια τέτοια ισορροπία απέτρεπε την εξάρτηση, ενώ ταυτόχρονα διαφύλασσε τη θεολογική συνέπεια, τη διάδοση της ιεραποστολής και την ποιμαντική παρακαταθήκη».
Από αριστερά προς τα δεξιά: ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος πρώην Αμερικής κ. Δημήτριος, ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Ιωάννης, ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος και ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος συμμετέχουν σε συνεδρία του συνεδρίου «Αναστάσιος: Αρχιεπίσκοπος, Θεολόγος, Ιεραπόστολος», το οποίο διοργάνωσαν το Οικουμενικό Ινστιτούτο Huffington και το Ινστιτούτο Ιεραποστολής του Ορθόδοξου Χριστιανισμού από τις 2 έως τις 4 Μαρτίου 2026. Φωτογραφία: Orthodox Observer / Δημήτριος Πανάγος.
Οι επόμενες συνεδρίες επικεντρώθηκαν στο έργο του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου ως θεολόγου, ιεραποστόλου και παιδαγωγού. Στην πρώτη από αυτές, ο Δρ Νικόλαος Τσιρεβέλος εξέτασε τη διαθρησκειακή θεολογία του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου και και τον τρόπο με τον οποίο προώθησε την ειρηνική συνύπαρξη.
Ο Τσιρεβέλος υπενθύμισε τη διδασκαλία του Αναστασίου ότι «η θρησκεία είναι θεϊκό δώρο, δοσμένο για να απαλύνει τις καρδιές, να θεραπεύσει πληγές και να φέρει τα άτομα και τους λαούς πιο κοντά… Κάθε μορφή βίας στο όνομα της θρησκείας παραβιάζει, με κάθε έννοια, την ίδια τη θρησκεία».
Η συνεδρία που ακολούθησε για την ιεραποστολή ανέδειξε τα θεολογικά θεμέλια του έργου του, ενώ η ενότητα που ήταν αφιερωμένη στην παιδεία περιλάμβανε μια προσωπική μαρτυρία της Gabriela Hoppe, η οποία μεγάλωσε στην άθεη Αλβανία χωρίς καμία γνώση του Θεού ή της Εκκλησίας και οδηγήθηκε στην πίστη μέσα από το έργο που ανέπτυξε ο Αρχιεπίσκοπος. Η ίδια υπενθύμισε τον τρόπο με τον οποίο περιέγραφε ο ίδιος την κλήση του: «Είμαι απλώς ένα κερί αναμμένο μπροστά στην εικόνα του Χριστού. Φωτίζω για να μπορεί ο κόσμος να βλέπει την εικόνα».
Την τελευταία ημέρα η συζήτηση στράφηκε στην ιεραποστολική διακονία του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου και στις πρακτικές της πτυχές, ενώ οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με μια συνεδρία αφιερωμένη στον οικουμενικό ρόλο του. Ο π. Nicolas Kazarian υποστήριξε ότι το οικουμενικό όραμα του Αρχιεπισκόπου ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιεραποστολική του θεολογία.
«Για εκείνον, η ενότητα δεν περιοριζόταν ποτέ σε μια απλή θεσμική σύγκλιση ή σε μια διπλωματική συμφωνία» ανέφερε ο π. Nicolas. «Αντίθετα, για τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο, η ενότητα θεμελιωνόταν —και συνεχίζει να θεμελιώνεται— στη συμμετοχή της Εκκλησίας στην οικουμενική αγάπη του θεού και εκφραζόταν έμπρακτα μέσα από τη μαρτυρία, τη διακονία και τον διάλογο».
Ιδιαίτερα ξεχώρισε η συνεδρία που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 3ης Μαρτίου. Ο π. Luke Veronis, διευθυντής του Ινστιτούτου Ιεραποστολής της Θεολογικής Σχολής Τιμίου Σταυρού, μοιράστηκε σκέψεις και εμπειρίες από τα χρόνια της διακονίας του στο πλευρό του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου στην Κένυα και την Αλβανία. Συνοψίζοντας το πνεύμα που χαρακτήριζε τον Αρχιεπίσκοπο, ο π. Luke θυμήθηκε μια συμβουλή που εκείνος του είχε κάποτε μεταφέρει:
«Έμαθα να προσαρμόζομαι όπου κι αν βρίσκομαι και όποιον κι αν συναντώ. Ποτέ δεν αισθάνομαι ανώτερος από κανέναν. Ποτέ δεν αισθάνομαι κατώτερος. Αντιμετωπίζω κάθε άνθρωπο ως παιδί του Θεού (…) Το καθήκον ενός συνειδητού χριστιανού είναι να δείχνει έμπρακτο σεβασμό προς τη θεόδοτη αξιοπρέπεια του κάθε ανθρώπου με αγάπη, ανεξάρτητα από το τι ο ίδιος ο άνθρωπος πιστεύει».
Στη συνέχεια, η Xanthi Morfi, Υπεύθυνη Επικοινωνίας του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, παρουσίασε για πρώτη φορά δημοσίως μια συνομιλία που είχε καταγράψει με τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο — μία από τις τελευταίες του συνεντεύξεις.
«Καλύπτω, ως δημοσιογράφος, διεθνή ζητήματα και θέματα πίστης σε διαφορετικά πλαίσια, για πάνω από 15 χρόνια. Έχω συναντήσει παράγοντες και θεσμούς σε ετερόκλητες συνθήκες» ανέφερε η Morfi. «Η επικοινωνία, ωστόσο, με τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο δεν θα μπορούσε ποτέ να ενταχθεί σε κάποια συμβατική δημοσιογραφική κατηγορία».
«Η σχέση μας ήταν μακρόχρονη και βαθιά προσωπική. Ήταν σχέση καθοδήγησης, μια πνευματική συνοδοιπορία που εξελίχθηκε με τον χρόνο. Σε κάθε απαιτητικό βήμα που έκανα σε διεθνές επίπεδο, εκείνος κατανοούσε πλήρως το πεδίο (…) Γνώριζε καλύτερα από τους περισσότερους τι σημαίνει να βρίσκεται κανείς σε τέτοιους χώρους — την προσωπική επένδυση που συνεπάγεται, το εσωτερικό κόστος, καθώς και την πειθαρχία και την ευθύνη που προϋποθέτει» πρόσθεσε η Morfi.
«Με βοήθησε να καταλάβω ότι η δημοσιογραφία δεν αφορά πλέον μόνο την καταγραφή των γεγονότων· ότι μεσολαβεί, οικοδομεί γέφυρες, ασκεί μια μορφή διπλωματίας, ενθαρρύνει τη συμφιλίωση — αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε εποικοδομητική δημοσιογραφία με ηθικές αξίες – τέτοια ευθύνη έχει» ανέφερε χαρακτηριστικά η Morfi. «Μου έμαθε να βλέπω πέρα από τα στερεότυπα, να αναζητώ το κοινό έδαφος και να προάγω τη γλώσσα της συνεργασίας. Μια τέτοια οπτική δεν είναι πλέον στο έργο μου θεωρητική· είναι καρπός της γνωριμίας μου με προσωπικότητες του δικού του βεληνεκούς».
Το συνέδριο ολοκληρώθηκε με συζήτηση και ερωτήσεις από το κοινό προς τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Ιωάννη, ο οποίος είχε παρακολουθήσει τις εργασίες καθ’ όλη τη διάρκεια του συνεδρίου. Όταν ρωτήθηκε ποια ανάμνηση από τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο κρατά πιο βαθιά στην καρδιά του, ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιωάννης απάντησε χωρίς δισταγμό: «Το γαλήνιο χαμόγελό του: ήταν γεμάτο αγάπη, αλλά και εσωτερική δύναμη».
Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Ιωάννης μιλά στο συνέδριο «Αναστάσιος: Αρχιεπίσκοπος, Θεολόγος, Ιεραπόστολος», που διοργάνωσαν το Οικουμενικό Ινστιτούτο Huffington και το Ινστιτούτο Ιεραποστολής του Ορθόδοξου Χριστιανισμού από τις 2 έως τις 4 Μαρτίου 2026.
Φωτογραφία: Orthodox Observer / Δημήτριος Πανάγος.
Όταν ρωτήθηκε για την πορεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιωάννης τόνισε τη σημασία της αυθεντικότητας. Κάλεσε την Εκκλησία να μάθει τη γλώσσα της κάθε νέας γενιάς — όχι για να αλλοιώσει το Ευαγγέλιο, αλλά για να το μεταδώσει με πιστότητα.
«Είναι καθήκον μας να γνωρίζουμε τη γλώσσα τους, για να μπορέσουμε να μεταδώσουμε αυτό που πραγματικά θέλουμε να πούμε» διευκρίνισε ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιωάννης. «Λέμε πράγματα πολύ σημαντικά (…) ωστόσο, απέναντι στους νέους έχουμε την ευθύνη να μιλήσουμε στη γλώσσα τους, να αγγίξουμε τη δική τους εμπειρία ζωής για να μπορέσουν να καταλάβουν».
Μια ταιριαστή κατακλείδα τα λόγια αυτά σε ένα συνέδριο που επιχείρησε να αποτυπώσει τη σπουδαία πορεία ζωής του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου με λόγο, μνήμες και προσωπικές μαρτυρίες, για να μεταφέρει την παρακαταθήκη του στη νέα γενιά.
