• By Orthodox Observer
  • 12 Φεβρουαρίου 2026

Το έργο «Νίκος Καζαντζάκης: Μια Οδύσσεια στη Μουσική» θα παρουσιάσει η Εθνική Λυρική Σκηνή, στις 15 Οκτωβρίου 2026, στο Stern Auditorium / Perelman Stage του Carnegie Hall. Πρόκειται για ένα μεγαλειώδες μουσικό αφιέρωμα σε μία από τις πλέον εμβληματικές μορφές της ελληνικής γραμματείας. Στη συναυλία θα συμμετάσχει η Ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, υπό τη διεύθυνση του διακεκριμένου Έλληνα αρχιμουσικού, Βασίλη Χριστόπουλου. Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αμερικής, ενώ το 10% των εσόδων θα διατεθεί για την ενίσχυση του Ταμείου Ελληνικής Παιδείας της Αρχιεπισκοπής. Το Orthodox Observer είναι ο επίσημος χορηγός επικοινωνίας.

Το πρόγραμμα αναδεικνύει τη διαχρονική επιρροή του Κρητικού συγγραφέα, του οποίου η δημιουργική φαντασία και το φιλοσοφικό βάθος ενέπνευσαν την καλλιτεχνική δημιουργία σχεδόν σε κάθε πεδίο της τέχνης. Διότι, η πνευματική παρακαταθήκη του Καζαντζάκη  ξεπερνώντας τα όρια του γραπτού λόγου, έχει επηρεάσει ακόμα και τη συμφωνική μουσική, την όπερα, το μπαλέτο, το θέατρο, αλλά και τη μουσική για τον κινηματογράφο. Η περιοδεία της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στις Ηνωμένες Πολιτείες γίνεται εφικτή χάρη σε δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), και έχει ως σκοπό την ισχυρότερη προβολή του έργου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στη διεθνή σκηνή.

«Είμαστε υπερήφανοι για τη συνεργασία μας με την Εθνική Λυρική Σκηνή, έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς οργανισμούς της Ελλάδας» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος. «Η σύμπραξη αυτή δεν θα προσφέρει μονάχα μια σπουδαία μουσική βραδιά στο Carnegie Hall, αλλά θα εξασφαλίσει και τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την επέκταση της συνεργασίας στα σχολεία μας, εκεί όπου ευελπιστούμε να εμπνεύσουμε τη νέα γενιά των Ελληνοαμερικανών μαθητών, αναδεικνύοντας τον πλούτο της ελληνικής μουσικής και του πολιτισμού».

Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Η Εθνική Λυρική Σκηνή, με μια ιστορία δεκαετιών στον χώρο της λυρικής τέχνης, διαφυλάσσει και προάγει τη σημαντική παράδοση της ελληνικής όπερας μέσα από φιλόδοξες παραγωγές, σπουδαίους ερμηνευτές και μια διαρκή πολιτιστική παρουσία.

Στο επίκεντρο αυτής της δράσης βρίσκεται ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Γιώργος Κουμεντάκης. Γεννημένος στο Ρέθυμνο το 1959, ο Κουμεντάκης συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον πολυσχιδών και ευρηματικών σύγχρονων Ελλήνων συνθετών. Το δημιουργικό του έργο εκτείνεται από τη συμφωνική και τη μουσική δωματίου έως την όπερα, το θέατρο, τον χορό, τον κινηματογράφο και τις πολύμορφες καλλιτεχνικές δημιουργίες. Στα σημαντικότερα έργα του περιλαμβάνεται η πολυσυζητημένη όπερα «Η Φόνισσα» (2014), βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Στους σταθμούς της καλλιτεχνικής του διαδρομής συγκαταλέγονται η  πρώιμη αναγνώρισή του από τον György Ligeti, η συμμετοχή του στη Μπιενάλε της Βενετίας, οι διεθνείς συνεργασίες με κορυφαία μουσικά σύνολα, καθώς και η απονομή του διακεκριμένου βραβείου Prix de Rome. Η μακρόχρονη συνεργασία του με τον χορογράφο Δημήτρη Παπαϊωάννου κορυφώθηκε με τη δημιουργία των τελετών έναρξης και λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004, όπου ο Κουμεντάκης είχε την ευθύνη της μουσικής διεύθυνσης και της σύνθεσης. «Η παρουσίαση αυτού του προγράμματος στο Carnegie Hall — σε μία από τις πλέον εμβληματικές αίθουσες του κόσμου, ενώπιον ενός απαιτητικού και καλλιεργημένου κοινού, όπως αυτό της Νέας Υόρκης — αποτελεί ιδιαίτερη τιμή και πρόκληση για ολόκληρο τον οργανισμό μας» ανέφερε ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Γιώργος Κουμεντάκης. «Ευχαριστούμε θερμά τον Σεβασμιώτατο Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρο για την ενθουσιώδη στήριξή του. Το όραμά του να επεκτείνουμε τη συνεργασία μας στα ελληνοαμερικανικά σχολεία ανοίγει νέους δρόμους για ουσιαστική σύνδεση της τέχνης με την παιδεία. Η μουσική καλλιέργεια των νέων μαθητών ξεπερνά, μ’ αυτόν τον τρόπο, τα όρια μιας συναυλίας».

Η Ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, η οποία ιδρύθηκε το 1939, μεταφέρει στη Νέα Υόρκη τη μακρά και διακεκριμένη καλλιτεχνική της διαδρομή. Σε μια διάρκεια δεκαετιών έχει παρουσιάσει ένα εκτενές ρεπερτόριο, από πρώιμα έργα της όπερας έως σύγχρονες δημιουργίες, και έχει συνεργαστεί με σπουδαίους αρχιμουσικούς, όπως ο Tullio Serafin και ο Nicola Rescigno, καθώς και με θρυλικούς μονωδούς, μεταξύ των οποίων η Μαρία Κάλλας, ο Jon Vickers, η Maria Guleghina, ο Paata Burchuladze, ο Jonas Kaufmann και η Agnes Baltsa.

Διαχρονικά, συνθέτες όπως ο Μανώλης Καλομοίρης, ο Δημήτρης Μητρόπουλος, ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Γιώργος Κουμεντάκης άντλησαν έμπνευση από τους ήρωες, τους τόπους και τα πνευματικά σπινθηροβολήματα του Καζαντζάκη, δημιουργώντας μουσικούς κόσμους που αντανακλούν τη βαθιά του κατανόηση της ανθρώπινης ύπαρξης. Η μουσική, ως οικουμενική γλώσσα, επιτρέπει στο κοινό να προσεγγίσει τον εσωτερικό κόσμο του συγγραφέα χωρίς γλωσσικούς φραγμούς.

Το πρόγραμμα της συναυλίας στο Carnegie Hall διαγράφει μια δυναμική μουσική διαδρομή που ενώνει διαφορετικές γενιές Ελλήνων συνθετών. Παρά τις αισθητικές διαφοροποιήσεις και τις διακριτές καλλιτεχνικές τους πορείες, όλοι τους αντλούν βαθιά έμπνευση από τον πνευματικό κόσμο του Νίκου Καζαντζάκη και από την Κρήτη, η οποία στάθηκε για εκείνους γενέτειρα, πολιτιστική ρίζα και ένα διαρκές σημείο αναφοράς.

Η συναυλία περιλαμβάνει τη Συμφωνική Φαντασία από τον «Πρωτομάστορα» του Μανώλη Καλομοίρη και την άρια του Κωνσταντίνου από τον «Κωνσταντίνο Παλαιολόγο», ενώ ακολουθούν οι ζωηροί «Τρεις Κρητικοί Χοροί» του Νίκου Σκαλκώτα. Η «Κρητική Γιορτή» του Δημήτρη Μητρόπουλου, σε ενορχήστρωση Σκαλκώτα, προσθέτει μία ακόμη ηχητική διάσταση στο πρόγραμμα. Το έργο «Amor Fati» του Γιώργου Κουμεντάκη μεταφέρει το μουσικό αφήγημα στο παρόν, ενώ η βραδιά θα ολοκληρωθεί με αποσπάσματα από τον αγαπημένο «Ζορμπά» του Μίκη Θεοδωράκη, με τη συμμετοχή σόλο άλτο και μπουζουκιών. Συνολικά, 89 καλλιτέχνες θα ανέβουν στη σκηνή, μεταξύ των οποίων μια πλήρης συμφωνική ορχήστρα, σολίστ, σαξόφωνα, μπουζούκια, ένα πλούσιο σύνολο κρουστών και ένα εκτεταμένο έγχορδο δυναμικό. Η διακριτική χρήση ενίσχυσης για τα μπουζούκια και τη φωνή άλτο επιτρέπει την ομαλή ένταξη του ιδιαίτερου ηχοχρώματός τους στην ακουστική του χώρου.

Ο Μανώλης Καλομοίρης (Σμύρνη, 1883 – Αθήνα, 1962) υπήρξε ένας πρωτοπόρος Έλληνας συνθέτης και ιδρυτής της Εθνικής Μουσικής Σχολής. Σπούδασε στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη, στην Αθήνα και στη Βιέννη· καθοριστική, ωστόσο, υπήρξε και η επαφή του με τη ρωσική εθνική μουσική σχολή κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Χάρκοβο. Ο Καλομοίρης εργάστηκε συστηματικά για να διαμορφώσει μια ελληνική μουσική ταυτότητα με σαφή χαρακτήρα. Το νέο αυτό ύφος, αν και στηρίχθηκε στις τεχνικές της δυτικής σύνθεσης, εμποτίστηκε βαθιά από τους δρόμους, τις κλίμακες και το πνεύμα της ελληνικής δημοτικής παράδοσης. Ανάμεσα στα σημαντικότερα έργα του συγκαταλέγεται η όπερα «Ο Πρωτομάστορας».

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος (Αθήνα, 1896 – Μιλάνο, 1960) υπήρξε ένας διεθνώς καταξιωμένος αρχιμουσικός, συνθέτης και πιανίστας. Σπούδασε πιάνο και σύνθεση στο Ωδείο Αθηνών. Η διεθνής του εμφάνιση πραγματοποιήθηκε το 1930, όταν διηύθυνε τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Βερολίνου. Το 1938 ανέλαβε τη διεύθυνση της Συμφωνικής Ορχήστρας της Μινεάπολης, θέση την οποία διατήρησε έως το 1949. Το 1949 μετέβη στη Νέα Υόρκη, όπου διετέλεσε αρχιμουσικός, μουσικός διευθυντής και καλλιτεχνικός διευθυντής της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης έως το 1957. Στο έργο του συγκαταλέγονται περίπου 40 συνθέσεις για ορχήστρα, πιάνο και φωνή, καθώς και η όπερα «Soeur Beatrice».

Ο Νίκος Σκαλκώτας (Χαλκίδα, 1904 – Αθήνα, 1949) υπήρξε κορυφαία μορφή της ελληνικής μουσικής, με πρωτότυπο και διεθνώς αναγνωρισμένο έργο. Ήταν επίσης μέλος της Δεύτερης Σχολής της Βιέννης. Σπούδασε βιολί στο Ωδείο Αθηνών και αργότερα σύνθεση στο Βερολίνο, όπου μαθήτευσε κοντά στον πρωτοπόρο Arnold Schoenberg. Συνέθεσε περισσότερα από 170 έργα. Το μεγαλύτερο μέρος του έργου του κινείται στην ατονική και σειραϊκή μουσική, διαμορφώνοντας ένα απολύτως προσωπικό ύφος. Παράλληλα, συνέθεσε και έργα ευρύτερης απήχησης, όπως οι περίφημοι «36 Ελληνικοί Χοροί» για ορχήστρα, που είναι εμπνευσμένοι από την ελληνική παραδοσιακή μουσική.

Ο Μίκης Θεοδωράκης (Χίος, 1925 – Αθήνα, 2021), με ρίζες από την Κρήτη και τη Μικρά Ασία, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής μουσικής του 20ού αιώνα, που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα τόσο στη μουσική όσο και στη δημόσια ζωή της χώρας. Το έργο του περιλαμβάνει συμφωνική μουσική, ορατόρια, μουσική για μπαλέτο και κινηματογράφο, για θεατρικές παραστάσεις, καθώς και δεκάδες κύκλους τραγουδιών σε ποίηση κορυφαίων δημιουργών. Η δημιουργία του είναι πολυσχιδής και εκτείνεται πέρα από τη μουσική, αγγίζοντας την ποίηση, την πεζογραφία και τη φιλοσοφική σκέψη.

Το «Νίκος Καζαντζάκης: Μια Οδύσσεια στη Μουσική» δεν αποτελεί απλώς μία συναυλία, αλλά έναν πρεσβευτή πολιτισμού, μία πρόσκληση προς το κοινό της Νέας Υόρκης να έρθει σε επαφή με το πνεύμα ενός από τους σημαντικότερους Έλληνες συγγραφείς, αλλά και να γνωρίσει μαζί συνθέτες και συνθέσεις που εμπνεύστηκαν από τον εσωτερικό και βαθύτερο αυτόν κόσμο.

Με το πρόγραμμα αυτό, η Εθνική Λυρική Σκηνή αναδεικνύει τη δημιουργική δύναμη της Ελλάδας, την καλλιτεχνική της συνέχεια και το πνευματικό της βάθος, σε μία από τις ιστορικότερες σκηνές του κόσμου. Ως επίσημος χορηγός επικοινωνίας, το Orthodox Observer θα έχει την αποκλειστική κάλυψη της παραγωγής, με ρεπορτάζ από τις πρόβες, καθώς και συνεντεύξεις των βασικών καλλιτεχνικών συντελεστών, τις εβδομάδες που θα προηγηθούν της συναυλίας.

Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Στο επίκεντρο αυτής της καλλιτεχνικής σύμπραξης βρίσκεται ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Γιώργος Κουμεντάκης.