Πριν από κάποιους μήνες, είχα κάνει λόγο στην ιστοσελίδα αυτή για το όραμα της Κληρικολαϊκής Συνέλευσης του 2026, εκφράζοντας την ελπίδα μας ότι η φετινή διοργάνωση θα ήταν διαφορετική. Σήμερα, λίγους μήνες μετά τη συνάντησή μας στο Κλίβελαντ, πιστεύω ότι μπορούμε να πούμε πλέον με βεβαιότητα πως ό,τι συνέβη εκεί ήταν αναμφίβολα πολύ σημαντικό. Κεντρικό θέμα της Συνέλευσης ήταν το “Ἀναστῶμεν καὶ οἰκοδομήσωμεν”, που ήταν εμπνευσμένο από τα λόγια του Νεεμία. Περισσότεροι από 2.000 πιστοί από ολόκληρη την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής συγκεντρώθηκαν φέτος στο Κλίβελαντ για να συμπροσευχηθούν, να μάθουν, να ακούσουν και να συσκεφθούν, να ξαναβρούν παλιούς φίλους, αλλά και να αποκτήσουν νέους, μα πάνω απ’ όλα, να ενισχύσουν την Εκκλησία που αγαπούν.
Η επιτυχία, ωστόσο, της Συνέλευσης δεν κρίθηκε απλώς από τον αριθμό των συμμετεχόντων ή των συνεδριών που πραγματοποιήθηκαν. Συνειδητοποιήσαμε εκ νέου τον ουσιαστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Κληρικολαϊκή Συνέλευση και αυτό ήταν που επισφράγισε την επιτυχία της τελικά. Η Συνέλευση έχει ασφαλώς την ευθύνη να διεκπεραιώνει τις διοικητικές υποθέσεις της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Είναι ανάγκη, επομένως, να εξετάζονται οι προϋπολογισμοί, να συζητούνται τα ψηφίσματα, να παρουσιάζονται εκθέσεις και να λαμβάνονται αποφάσεις. Η διοικητική αυτή ευθύνη είναι ιδιαιτέρως σημαντική και δεν πρέπει ποτέ να υποτιμάται. Η Εκκλησία, όμως, δεν εξαντλείται στη διοίκησή της και μόνον.
Η Κληρικολαϊκή Συνέλευση πρέπει να αποτελεί σύναξη του πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας, ολόκληρου δηλαδή του σώματος της Εκκλησίας.
Ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος κατά την ομιλία του στην 48η Κληρικολαϊκή Συνέλευση, στο Κλίβελαντ του Οχάιο. Φωτογραφία: Orthodox Observer/Brittainy Newman
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να διαμορφώνεται, κάθε φορά, ένα πλαίσιο συνάντησης και συνεργασίας, όπου οι κληρικοί και οι λαϊκοί των ενοριών μας θα μπορούν να έρθουν σε άμεση επικοινωνία, όχι μόνο για να μετάσχουν στη διοίκηση της Εκκλησίας σε παναμερικανικό επίπεδο, αλλά και για να μάθουν πώς μπορούν να υπηρετήσουν καλύτερα την Εκκλησία σε επίπεδο τοπικό. Σημαίνει επίσης ότι οφείλουμε όλοι να αναγνωρίσουμε πως όσοι βρίσκονται στις θέσεις αυτές δεν είναι απλώς κάποιοι εκπρόσωποι με δικαίωμα ψήφου. Είναι κατηχητές, μέλη ενοριακών συμβουλίων, στελέχη νεανικών προγραμμάτων, μουσικοί, υπεύθυνοι προγραμμάτων ενοριακής προσφοράς, εκπαιδευτικοί, γονείς, νέοι, υπεύθυνοι διακονιών, ιερείς, πρεσβυτέρες και εθελοντές. Είναι δηλαδή οι άνθρωποι που, επιστρέφοντας στις κοινότητές τους, με την προσφορά τους, θα κρατήσουν τις ενορίες μας ζωντανές.
Στο Κλίβελαντ είδαμε τις τεράστιες δυνατότητες που δημιουργούνται όταν όλοι αυτοί οι άνθρωποι συναντώνται.
Και τούτο διότι οι Κεντρικοί Τομείς Διακονίας δεν προσκλήθηκαν φέτος απλώς για να παρουσιάσουν το έργο και το υλικό τους. Ανέλαβαν κεντρικό ρόλο στην εκπαίδευση των ενοριών μας, παρέχοντας τις απαραίτητες γνώσεις και τα μέσα για την υλοποίηση του έργου τους. Στο Περίπτερο Διακονιών, τα τμήματα, τα ιδρύματα, οι συνεργαζόμενοι φορείς και οι οργανισμοί της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής ήρθαν σε άμεση επαφή με τους ανθρώπους εκείνους στους οποίους απευθύνεται το έργο τους.
Ακόμη σημαντικότερο ήταν ότι η Συνέλευση προσέφερε εξειδικευμένες εκπαιδευτικές δυνατότητες, με ξεχωριστούς θεματικούς κύκλους, σε κατηχητές και εκκλησιαστικούς μουσικούς. Μ’ αυτόν τον τρόπο, οι συμμετέχοντες δεν είχαν απλώς την ευκαιρία να ακούσουν αυτά που κάνουν κάποιοι άλλοι, αλλά μπόρεσαν επιπλέον να αποκτήσουν γνώσεις, δεξιότητες και να ανταλλάξουν ιδέες, για να επιστρέψουν στις ενορίες τους κομίζοντας εφόδια πρακτικά.
Και αυτή ήταν μια σημαντική διαφορά.
Στόχος μας, συνεπώς, δεν πρέπει να είναι να ενημερώσουμε απλώς τις ενορίες για το έργο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής, αλλά να τις βοηθήσουμε να διευρύνουν και να ενισχύσουν τη δράση τους.
Ένας κατηχητής πρέπει να επιστρέφει στην ενορία του έχοντας αποκομίσει από τη συμμετοχή του στη Συνέλευση, μια νέα ιδέα, για να την αξιοποιήσει ουσιαστικά στο κατηχητικό του έργο. Σε έναν εκκλησιαστικό μουσικό, η Συνέλευση θα πρέπει να προσφέρει νέα εφόδια για τη λατρευτική ζωή της κοινότητάς του. Ένα στέλεχος νεανικών προγραμμάτων πρέπει να βρει εκεί χρήσιμο υλικό και να δημιουργήσει νέες συνεργασίες, που θα το βοηθήσουν να προσεγγίσει καλύτερα και να κινητοποιήσει τους νέους. Ένα μέλος ενοριακού συμβουλίου πρέπει να έρθει σε επαφή με ανθρώπους από άλλες ενορίες, που έχουν ήδη αντιμετωπίσει επιτυχώς ανάλογα προβλήματα. Και τέλος, ένας ιερέας χρειάζεται να γυρίσει στην ενορία του με ανανεωμένο ζήλο χάρη στην επικοινωνία και την ανταλλαγή απόψεων που είχε την ευκαιρία να αναπτύξει στη Συνέλευση με άλλους αδελφούς κληρικούς.
Με αυτές τις προϋποθέσεις, η Κληρικολαϊκή Συνέλευση παύει να είναι απλώς μια διοργάνωση: γίνεται επένδυση για κάθε ενορία που εκπροσωπείται σε αυτήν.
Αυτό ακριβώς πιστεύω ότι ανέδειξε με σαφήνεια και η Συνέλευση του Κλίβελαντ: η Κληρικολαϊκή Συνέλευση του μέλλοντος πρέπει να μας δίνει πάντα τη δυνατότητα να ενισχύουμε τη διοικητική μας ενότητα, αλλά και να στηρίζουμε τους ανθρώπους των ενοριών μας. Διότι χρειαζόμαστε και τα δύο. Χρειαζόμαστε το υπεύθυνο έργο της διοίκησης, αλλά και την έμπρακτη διακονία. Και είναι ανάγκη να πάρουμε από κοινού αποφάσεις, αλλά και να αξιοποιήσουμε δημιουργικά τις κοινές γνώσεις, να συσκεφθούμε μαζί και να προχωρήσουμε ενωμένοι.
Ιεράρχες κατά τη Θεία Λειτουργία στο πλαίσιο της 48ης Κληρικολαϊκής Συνέλευσης, στο Κλίβελαντ του Οχάιο. Φωτογραφία: Orthodox Observer/Brittainy Newman
Το νέο μοντέλο λειτουργίας της ολομέλειας εντάσσεται στο ίδιο όραμα. Οι απολογισμοί των τμημάτων, των τομέων διακονίας, των ιδρυμάτων και των οργανισμών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής παρουσιάστηκαν σε ψηφιακή μορφή. Μ’ αυτό τον τρόπο, οι φορείς αυτοί μπόρεσαν να αναδείξουν πληρέστερα το έργο τους, αξιοποιώντας το βίντεο, καθώς και άλλα μέσα, ενώ η ολομέλεια επικεντρώθηκε στα ζητήματα εκείνα που απαιτούσαν εξ’ ολοκλήρου την προσοχή της Συνέλευσης. Οι συμμετέχοντες είχαν τη δυνατότητα να μελετήσουν τους απολογισμούς και τις παρουσιάσεις πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη Συνέλευση, αντί να προσπαθούν να αφομοιώσουν, κάθε φορά, όλες τις πληροφορίες μέσα σε μια ολιγόλεπτη παρουσίαση.
Η ίδια αντίληψη καθόρισε και τη νέα προσέγγιση στα οικονομικά ζητήματα. Πριν μεταβούν στο Κλίβελαντ, οι κληρικοί και οι λαϊκοί εκπρόσωποι μπορούσαν να ενημερωθούν για τα οικονομικά στοιχεία μέσα από διαδικτυακές παρουσιάσεις και να συμμετάσχουν σε ανοιχτές συζητήσεις, κατά τις οποίες είχαν τη δυνατότητα να θέσουν τα ερωτήματά τους και να λάβουν απαντήσεις. Τέθηκαν επίσης στη διάθεσή τους οι πλήρεις οικονομικές καταστάσεις, οι προτεινόμενοι προϋπολογισμοί και όποιο άλλο σχετικό υλικό. Στη συνέχεια, κατά τη Συνέλευση, η Επιτροπή Οικονομικών παρουσίασε την έκθεσή της και οι εκπρόσωποι είχαν τη δυνατότητα να συζητήσουν και να εξετάσουν όλα τα δεδομένα προτού ψηφίσουν.
Έτσι πρέπει να λειτουργεί στην πράξη η διαφάνεια. Δεν αρκεί απλώς να αναρτώνται τα έγγραφα στο διαδίκτυο. Πρέπει να δίνεται στους ανθρώπους η δυνατότητα να κατανοήσουν τα σύνθετα ζητήματα, να θέσουν ερωτήματα, να συμμετάσχουν και, τελικά, να αναλάβουν την ευθύνη για τις αποφάσεις της Εκκλησίας τους.
Σημαντικό μέρος αυτής της διαδικασίας αποτέλεσε και η έρευνα του CARA. Χιλιάδες πιστοί από ολόκληρη την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής αφιέρωσαν χρόνο για να μας εξηγήσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται την κατάσταση, ποιες είναι οι ανάγκες τους και ποιες θεωρούν ότι πρέπει να είναι οι προτεραιότητές μας. Οι απόψεις τους ελήφθησαν υπ’ όψιν κατά την κατάρτιση του προτεινόμενου προϋπολογισμού της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Με τον τρόπο αυτό, όσα εξέφρασαν οι πιστοί στις ενορίες μας ευθυγραμμίστηκαν άμεσα με τις προτεραιότητες που εμείς καθορίσαμε σε επίπεδο παναμερικανικό.
Αυτή είναι η συνοδική ζωή.
Ακούμε ο ένας τον άλλον. Μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλον. Κάποιες φορές διαφωνούμε, αλλά παραμένουμε ενωμένοι. Συζητούμε, προσευχόμαστε και έπειτα προχωρούμε όλοι μαζί.
Δεν αντιλήφθηκαν, βέβαια, όλοι με τον ίδιο αυτό τρόπο όσα συνέβησαν στο Κλίβελαντ. Κάποιες μέρες, διατυπώθηκε σε ορισμένα σχόλια η άποψη ότι δεν έγινε τίποτε ουσιαστικό. Είναι δύσκολο, ωστόσο, να καταλάβει κανείς πώς μπορεί να καταλήξει κάποιος σε αυτό το συμπέρασμα χωρίς να έχει βρεθεί εκεί. Η Συνέλευση δεν ήταν κάτι που μπορούσε κάποιος απλώς να παρακολουθήσει από απόσταση. Έπρεπε να τη ζήσει.
Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι ταξίδεψαν στο Κλίβελαντ. Εκατοντάδες εθελοντές διέθεσαν τον χρόνο τους, κληρικοί και λαϊκά στελέχη αφιέρωσαν πολλές ώρες σε εργαστήρια και συζητήσεις. Οι τομείς διακονίας παρουσίασαν το υλικό τους, τα στελέχη των ενοριών αντάλλαξαν ιδέες και οι εκπρόσωποι συμμετείχαν στις θεσμικές εργασίες της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής. Οι ιερείς προσευχήθηκαν μαζί, αντάμωσαν οικογένειες, ανανεώθηκαν παλιές φιλίες και δημιουργήθηκαν νέες σχέσεις.
Είναι εύκολο να επικρίνεις κάτι απ’ έξω. Πολύ δυσκολότερο είναι να διαθέσεις τον χρόνο σου, να καθίσεις στο ίδιο τραπέζι με εκείνους που ενδεχομένως έχουν διαφορετικές απόψεις από εσένα, για να ακούσετε ο ένας τον άλλον, να βρείτε κοινό έδαφος και να αναλάβετε το ενίοτε δύσκολο έργο της οικοδόμησης της Εκκλησίας.
Είναι εύκολο να πετάς πέτρες απ’ έξω· πολύ δυσκολότερο είναι να σηκώσεις μία και να βοηθήσεις στο χτίσιμο. Αυτό και διάλεξαν να κάνουν εκείνοι που βρέθηκαν στο Κλίβελαντ.
Και ίσως αυτό να είναι και το σημαντικότερο δίδαγμα της φετινής Συνέλευσης. Η πραγματική επιτυχία της δεν θα κριθεί τελικά από όσα συνέβησαν εκείνες τις τρεις ημέρες στο Κλίβελαντ, αλλά από όλα τα άλλα που θα ακολουθήσουν.
Όταν ένα ενοριακό συμβούλιο αξιοποιήσει κάτι που έμαθε σε ένα εργαστήριο, τότε και η Συνέλευση θα συνεχισθεί.
Όταν ένας κατηχητής αρχίσει να διδάσκει με βάση το νέο κατηχητικό πρόγραμμα, η Συνέλευση θα συνεχισθεί.
Όταν ένας τομέας νεανικής διακονίας αναλάβει μια νέα δράση, εμπνευσμένη από μια ιδέα που διατυπώθηκε στο Κλίβελαντ, η Συνέλευση θα συνεχισθεί.
Όταν ένας ιερέας ζητήσει τη συμβουλή ενός άλλου ιερέα, χάρη στην αμοιβαία τους σχέση που καλλιεργήθηκε μέσα στη Συνέλευση, η Συνέλευση θα συνεχισθεί.
Όταν μια ενορία γίνει ισχυρότερη, πιο φιλόξενη, περισσότερο δραστήρια και ικανή να μεταδώσει το μήνυμα του Ευαγγελίου, επειδή κάποιος γύρισε από το Κλίβελαντ με ένα νέο εφόδιο ή με ανανεωμένη την αίσθηση της αποστολής του, τότε και η Συνέλευση θα έχει επιτύχει τον σκοπό της.
Γι’ αυτό και πιστεύω ότι η Κληρικολαϊκή Συνέλευση του 2026 δεν υπήρξε απλώς μία από τις πιο επιτυχημένες διοργανώσεις μας. Αποτέλεσε ένα πρότυπο για την εξέλιξη των άλλων Κληρικολαϊκών Συνελεύσεων που θα πραγματοποιηθούν στο μέλλον.
Πρέπει να συνεχίσουμε να διεκπεραιώνουμε τις σημαντικές υποθέσεις της Εκκλησίας μας σε παναμερικανικό επίπεδο. Να ενισχύσουμε τη διοικητική μας ενότητα, να λειτουργήσουμε με μεγαλύτερη διαφάνεια, να διαχειρισθούμε υπεύθυνα τους πόρους μας και να λάβουμε αποφάσεις από κοινού. Παράλληλα, όμως, οφείλουμε και να αναγνωρίσουμε και τις εξαιρετικές δυνατότητες που ανοίγονται μπροστά μας, κάθε φορά που συναντώνται και συνεργάζονται στο ίδιο μέρος όλοι μαζί, χιλιάδες πιστοί.
Οι ημέρες αυτές είναι πολύτιμες.
Πρέπει να τις αξιοποιήσουμε για να εκπαιδεύσουμε, να προσφέρουμε εφόδια, να εμπνεύσουμε και να φέρουμε τους ανθρώπους κοντά. Για να δημιουργήσουμε σχέσεις, να μοιραστούμε υλικό και γνώσεις, να ενισχύσουμε τις διακονίες και να προσφέρουμε στους ανθρώπους μας εκείνα τα πρακτικά μέσα, που θα είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν στις ενορίες τους άμεσα.
Διότι η Κληρικολαϊκή Συνέλευση δεν είναι απλώς μια συνάντηση εκπροσώπων.
Είναι η σύναξη της Εκκλησίας· είναι «το πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας» που συνέρχεται.
Και όταν ολόκληρο το σώμα της Εκκλησίας συνέρχεται, είναι ανάγκη να επιστρέφουμε, κάθε φορά, καλύτερα προετοιμασμένοι για να υπηρετήσουμε την Εκκλησία που αγαπούμε.
Το Κλίβελαντ μάς υπενθύμισε ότι μπορούμε να το επιτύχουμε. Μας έδειξε ότι οι κληρικοί και οι λαϊκοί μας θέλουν να μάθουν, να συμμετάσχουν και να διακονήσουν. Θέλουν να δουν τις ενορίες τους να προοδεύουν και την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αμερικής να τους στηρίζει στην προσπάθειά τους αυτή.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν μπορούμε να το επαναλάβουμε.
Το ερώτημα είναι πόσο περισσότερο μπορούμε να το αναπτύξουμε.
Διότι το έργο που ξεκίνησε στο Κλίβελαντ δεν τελείωσε με τη λήξη της Συνέλευσης. Άρχισε όταν επέστρεψαν όλοι στις ενορίες τους.
Έχουμε πλέον τα απαραίτητα εφόδια στα χέρια μας. Καλλιεργήθηκαν σχέσεις, διατυπώθηκαν ιδέες. Η πρόκληση τώρα βρίσκεται μπροστά μας.
Πρέπει να οικοδομήσουμε τώρα.
Όλοι μαζί.
Ἀναστῶμεν καὶ οἰκοδομήσωμεν.
Το παρόν άρθρο δημοσιεύεται στο πλαίσιο του προγράμματος «250 χρόνια Αμερική: Η Ορθοδοξία στη νέα πατρίδα» (America at 250: Orthodoxy in a New Homeland), η οποία συνδιοργανώνεται από το Orthodox Observer και το Τμήμα Διορθόδοξων, Οικουμενικών και Διαθρησκειακών Σχέσεων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής, με σκοπό να τιμήσει την παρουσία της Ορθόδοξης χριστιανικής πίστης στην Αμερική και να αναδείξει την επέτειο των 250 ετών από την ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών.
