Διεθνής διοργάνωση με ευρύτερες προεκτάσεις
Το Ινστιτούτο Οικουμενικών Σπουδών Huffington του Ελληνικού Κολλεγίου–Θεολογικής Σχολής Τιμίου Σταυρού (Hellenic College–Holy Cross School of Theology), σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιεραποστολών της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης —το οποίο επίσης τελεί υπό την αιγίδα του ιδίου ιδρύματος— διοργανώνει διεθνές συνέδριο αφιερωμένο στη ζωή και την πνευματική παρακαταθήκη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστασίου Αλβανίας.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος υπήρξε εξέχουσα εκκλησιαστική προσωπικότητα της εποχής μας, η οποία εργάστηκε με συνέπεια υπέρ της διαθρησκειακής κατανόησης, της ιεραποστολικής μαρτυρίας και της οικουμενικής καταλλαγής.
Το συνέδριο με τίτλο «Αναστάσιος: Αρχιεπίσκοπος, Θεολόγος, Ιεραπόστολος» θα πραγματοποιηθεί από 2 έως 4 Μαρτίου 2026 στο Πολιτιστικό Κέντρο Maliotis της Θεολογικής Σχολής Τιμίου Σταυρού. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν εξέχοντες Ιεράρχες και διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αφρική και την Ευρώπη, μεταξύ των οποίων ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Ιωάννης, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος, ο Αρχιεπίσκοπος πρώην Αμερικής κ. Δημήτριος, ο Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος και ο Επίσκοπος Ελντορέτ και Βορείου Κένυας κ. Νεόφυτος. Εισηγήσεις θα παρουσιάσουν επίσης ακαδημαϊκοί από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου, το Gordon-Conwell Theological Seminary, το Boston College, τη Θεολογική Σχολή του Αγίου Τύχωνος, καθώς και από τη Θεολογική Σχολή Τιμίου Σταυρού. Παράλληλα, θα λάβουν τον λόγο Ορθόδοξοι κληρικοί και λαϊκοί με εμπειρία στην ιεραποστολική διακονία στην Αλβανία και την Αφρική, καθώς και θεολόγοι που κατέχουν ηγετικές θέσεις στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών και στη Διάσκεψη Ευρωπαϊκών Εκκλησιών.
Κορυφαία στιγμή του συνεδρίου αναμένεται αναμφίβολα η κεντρική ομιλία της Α. Μακαριότητος του Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας κ. Ιωάννου. Απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής Τιμίου Σταυρού, ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης μεταβαίνει για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες υπό την ιδιότητά του ως Προκαθημένου Αυτοκεφάλου Ορθοδόξου Εκκλησίας, ειδικώς για να τιμήσει τη μνήμη του πνευματικού του πατέρα και αμέσου προκατόχου του. Πέραν της επίσημης έναρξης και της συμμετοχής του σε ολόκληρο το συνέδριο, η παρουσία του στη Βοστώνη θα δώσει την ευκαιρία για μια σειρά σημαντικών εκδηλώσεων. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνεται η Πανορθόδοξη Θεία Λειτουργία την Κυριακή της Ορθοδοξίας, η οποία θα τελεσθεί και θα μεταδοθεί διαδικτυακά από τον Ιερό Ναό Αγίας Αικατερίνης (St. Catherine’s Greek Orthodox Church) στο Braintree της Μασαχουσέτης, καθώς και οι ποιμαντικές συναντήσεις με τις τοπικές κοινότητες και τους πιστούς της ευρύτερης περιοχής.
Πρωτοφανής διακονία και απαράμιλλη ιεραποστολή
Αλλά ποιος ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος (Γιαννουλάτος); Διατηρώ αναρίθμητες προσωπικές αναμνήσεις από εκείνον, ως προπτυχιακός φοιτητής και επί σειρά ετών πνευματικό του τέκνο και συνεργάτης. Ξεχώριζε για το χαρισματικό του ήθος, την πραότητα του λόγου του, τη ζωηράδα του βλέμματός του, την οξύνοια και το λεπτό του χιούμορ, το εύρος της οράσεώς του, τη σπάνια ικανότητά του να ακούει με προσοχή και τη θερμή του συμπόνια. Εκοιμήθη σε ηλικία 95 ετών και αναπαύεται πλέον στην κρύπτη του επιβλητικού Ορθοδόξου Καθεδρικού Ναού της Αναστάσεως στην πρωτεύουσα της Αλβανίας, τα Τίρανα. Ο ναός αυτός αποτελεί εμβληματικό σύμβολο της ανασυγκρότησης και αναγέννησης της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας, την οποία ο ίδιος ανέλαβε να αναστηλώσει και να αναζωογονήσει ύστερα από δεκαετίες ολοκληρωτικού αθεϊστικού καθεστώτος υπό τον κομμουνισμό.
Υπήρξε πραγματικός πρωτοπόρος. Ως καθηγητής της Θρησκειολογίας δίδαξε μαθήματα για την επιρροή και την άνοδο του Ισλάμ σε μια εποχή —ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1970— κατά την οποία ελάχιστοι ενδιαφέρονταν, πόσο μάλλον διέθεταν επίγνωση της διαμόρφωσής του ως παγκόσμιας πραγματικότητας και δύναμης. Ως ιεραπόστολος, ελάχιστοι επέδειξαν ανάλογη αυταπάρνηση στην Αφρική· και κανείς άλλος δεν θα μπορούσε να αναλάβει την ηγεσία της Εκκλησίας στην Αλβανία, η οποία είχε κυριολεκτικά αποδεκατιστεί από την καταπίεση και τους διωγμούς. Δεν θα αποτελούσε υπερβολή να ειπωθεί ότι σπανίζουν —αν όχι εκλείπουν— θρησκευτικοί ηγέτες, εντός και εκτός της Ορθοδόξου Εκκλησίας, που να υπερέχουν κατά τέτοιο τρόπο, όπως ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος Αλβανίας.
Στην Ελλάδα διετέλεσε χαρισματικός καθηγητής της Συγκριτικής Θρησκειολογίας (1972–1997) στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το επιστημονικό του έργο περιλαμβάνει περίπου 400 μελέτες, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον 15 βιβλία και αναρίθμητα άρθρα, δημοσιευμένα σε διεθνή και έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, σε πολλές γλώσσες.
Στην Αφρική, κατά τη διάρκεια μιας δεκαετίας (1981–1991), επέβλεψε την ανέγερση δεκάδων ναών και σχολείων, νοσοκομειακών κλινικών και κατασκηνώσεων νέων, καθώς και τη δημιουργία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και προγραμμάτων κοινωνικής πρόνοιας. Χειροτόνησε περισσότερους από 60 ιερείς και χειροθέτησε 40 Αναγνώστες.
Στην Αλβανία (1992–2025), μετά την κατάρρευση του τελευταίου οχυρού του κομμουνισμού, ενέπνευσε και εγκαινίασε ένα εκτεταμένο και πολυσχιδές πρόγραμμα ανασυγκρότησης με σκοπό την αναβίωση της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης. Προχώρησε στη συγκρότηση Ιεράς Συνόδου, στη θέσπιση νέου Καταστατικού Χάρτη και στην ίδρυση Ιερατικής Σχολής, ενώ παράλληλα ανήγειρε και ανακαίνισε εκατοντάδες ναούς, σχολεία και μονές. Επιπλέον, δημιούργησε τυπογραφείο, ιατρικό κέντρο, ινστιτούτο επαγγελματικής κατάρτισης και ραδιοφωνικό σταθμό, θεμελιώνοντας εκ νέου την εκκλησιαστική και κοινωνική παρουσία της Ορθοδόξου Εκκλησίας στη χώρα.
Παράλληλα, ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος είχε ενεργό και ουσιαστική συμμετοχή στο οικουμενικό κίνημα — μια τολμηρή και σπάνια επιλογή για Ορθόδοξο θεολόγο σε μια εποχή κρίσιμη και συχνά συντηρητική. Υπηρέτησε ως μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Ιεραποστολικών Μελετών του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, διετέλεσε συντονιστής της Επιτροπής Παγκοσμίου Ιεραποστολής και Ευαγγελισμού του ιδίου οργανισμού, καθώς και μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και του Προεδρείου του.
Για τον Αναστάσιο, κάθε στιγμή αποτελούσε πρόσκληση και ευκαιρία για τη μαρτυρία του Ευαγγελίου. Θυμάμαι ακόμη το παράθυρο του γραφείου του, όπως το περιέγραψε ο Nicholas Gage στο περιοδικό Parade Magazine της εφημερίδας Sunday World Herald (Ατλάντα, 27 Ιουλίου 2003): «Μια σφαίρα αιωρείται στο παράθυρο του λιτού γραφείου του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου στα Τίρανα, Προκαθημένου της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας — σταματημένη στην πορεία της προς εκείνον από το διπλό τζάμι. Προήλθε από ελεύθερο σκοπευτή κατά την πολιτική αναταραχή του 1997, που βύθισε την Αλβανία στο χάος και λίγο έλειψε να στοιχίσει τη ζωή του Αρχιεπισκόπου. “Την κρατώ εκεί”, συνήθιζε να λέει ο Αναστάσιος, “για να μου υπενθυμίζει πόσο εύθραυστη είναι η ζωή. Δεν έχουμε το περιθώριο να σπαταλήσουμε ούτε μία ημέρα”».
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το συνέδριο, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Οικουμενικών Σπουδών Huffington.
Η ζωντανή διαδικτυακή μετάδοση των εργασιών του συνεδρίου θα είναι διαθέσιμη μέσω της επίσημης διαδικτυακής πλατφόρμας του Ινστιτούτου.
Όσον αφορά τη ζωντανή μετάδοση της Πανορθοδόξου Θείας Λειτουργίας, αυτή θα πραγματοποιηθεί μέσω του επίσημου καναλιού του Ιερού Ναού Αγίας Αικατερίνης στο Braintree της Μασαχουσέτης.
Φωτογραφία: ευγενική παραχώρηση του Ινστιτούτου Οικουμενικών Σπουδών Huffington
